Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın algılandığını anlatan bir kavramdır; nota çeşitliliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar bilhassa tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada tadımda no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve no. 2 torpedo yoğunluğu nasıl benzeri tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla demektir ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu o anda yazmak iyi olur, zira bellek çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez denemek hatayı azaltır çünkü gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek en doğru yol olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir böylece notlar birbirini destekler. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır ayrıca baştan davranıp hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle hafif ama temiz başlar elbette bu düzen her çubukta birebir geçerli olmayabilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer zira asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. Orta bölümde yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden çıkarılan sonuç eksik olur. Petit churchills tadım notları gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha geç görülür gerçekten bu sebeple sakin ilerlemek ödüllendirir. Sonlara doğru ısı arttığından acımsı tonlar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün asıl tadını ancak orta kısımda gösterir. Üç evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı değerlendirme verir. Evrelerin sınırı genellikle keskin değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak yeterlidir. Geçişleri fark etmek adına çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Art arda çekmek ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net kılar her zaman aynı aydınlatma ile sessiz bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu kişi için yeterlidir bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha karşılaştırılabilir yapar. Bir belli belirsiz notayı, beş ise ağızda uzun süre kalan yoğun notayı gösterir böylece dikkat dağılmaz ve yorum doğruluğu artar. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda yer alır hem de sonradan bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca anlaşılır. Petit julietas 25'lik aroma profili benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç çekiş almak gerekir öte yandan yarım puanlar vermek fazladan bir yük yaratır. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın ortası en çok tercih edilen puandır, zira ılımlı aromalar çoğunluğu oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Kalın çubuk ile ince çubuk arasında yoğunluk farkı
Çap, yanışın hızını ve yoğunluğunu belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış hattının eşit gitmesini de izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla baharatlı tonlar çabuk öne çıkar gerçekten ince çubuklarda sıcaklık artışı çok daha hızlıdır. Tadımda petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca fark edersiniz yanma temposu de tadı doğrudan değiştiren bir unsurdur. Kalın gövdelerde duman daha yavaş akar ama notalar daha geç açılır ve bu hız aromanın algılanma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü düşürmez tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana yayılır. Dolayısıyla çapı kayıtlara eklemek gerekir. Değişik çaplarda iki ürünü aynı oturumda denerken ilk olarak inceyi sonra kalını seçmek iyi olur. Böylece güçlü tat hafif olanın tadını gölgelemez. Aradaki ara süresi yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Burundan gelen aroma ile damaktaki tat farkı
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki tat ve burnun yakaladığı aroma oysa ikisi karşılıklı besler fakat aynı şey değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı ayrı yazmak gerekir bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de yorumları epey etkiler. Nefesi ağızdan bırakırken burundan hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela ılık bir nefes aromayı çok zengin açar. Romeo y julieta short churchills benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını belirgin verir üstelik burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı bırakır sert bir çekiş de narin notaları siler. Güç dilde düşük fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden hemen sonra algı körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını önler. Yeni başlayan kişiler açısından ilk adımda burundan algılanan ipuçlarına bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça damak kısmı de ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda yoğunluk olduğundan zayıf hissedilir üstelik öğün aralarında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Wide churchills neye benzer benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa su yeterlidir çünkü doymuş bir damak en belirgin notayı dahi silik hissettirir. Sade kahve kakao notalarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları gölgeler üstelik buzlu sıvılar damağı duyarsızlaştırır hem de tat hissini düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz nitekim yoğun şekerli içecekten sonra baharatlı tonlar olduğundan güçlü görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek önerilmez. Kahve ve su haricinde çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade kalmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen değerlendirme sıklıkla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir alanda yaşanır ayrıca ilk izlenim bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden ilk çekişler ve bitiş arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha dikkatli incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her nefesin ağırlığı daha fazladır. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise sedir tonunu hızla ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde olup biter. Kısa çubuklarda iki adet tadmak tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu sebeple düzenli ve eşit aralıklı çekiş önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle not almayı yanış sürerken değil hemen bitince denemek daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek iyidir. Ölçü küçüldükçe tat ayrıntısı azalır, ama güç algısı korunabilir. Bu yüzden sigarillo notlarını puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı sayfa açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme aroma gücü konusunda kesin bir yargı sunmaz demek ki her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ve zaman izlenimi değiştirir bu düzen birkaç denemeden sonra gözle görülür katkı sağlar. Bu yüzden küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar her seferinde baştan keşfedilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, çubuk adı ile puan deftere yazılmalı nitekim ilk notlar ileride okunduğunda şaşırtıcı sapmalar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan fazla fark çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan okunduğunda net kalmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Dolgunluk, dumanın ağızdaki dokusunu anlatır; yoğunluk de notaların belirginliğidir çünkü bu iki özellik aynı doğrultuda hareket göstermek zorunda olmaz. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa ayrı değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin taşıyabilir mesela sert bir duman sönük bir aromayla gelebilir. La cabaña neye benzer gibi dengeli bir kutu de orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim notasız de kalabilir. Demek ki yumuşak dumanlı bir puro güçlü lezzet verebilir tersi hâl de mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu sebeple tek ifadeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki ürün içinde yoğunluk farkı bulmak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Sonuçta en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Tadım ortamını aroma gücüne göre hazırlamak
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar etkiler demek ki en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle başlar. Nemi düşük bir ortamda tütün çabuk yanar böylece keskin notalar abartılır bu sebeple oda koşullarını da kayda eklemek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda de duman tıkanır ve aroma silikleşir ısı de yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. Ahşap kutulu tok puro benzeri ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu dikkate almak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu nasıl içilir gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark net görülür değerlendirme günü planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava ortamdaki yabancı kokuları azaltır, yoğun koku de algıyı bozar oysa gerçek neden sıklıkla odadaki hava ya da koku çıkar. Değerlendirmeyi her seferinde benzer koşullarda yapmak en tutarlı yöntemdir. Kapalı bir odada koku birikirse ikinci denemenin aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla güçlüyse kül yapısı bozulur.